Dotacja z urzędu pracy a ZUS: ulga na start, mały ZUS i składki w pierwszym roku firmy w 2026 roku

Czy po dotacji z PUP można skorzystać z ulgi na start?

Tak, jeśli spełniasz warunki z ustawy, a nie z umowy z urzędem. Art. 18 ustawy Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1480) stanowi, że osoba fizyczna, która podejmuje działalność po raz pierwszy albo ponownie po co najmniej 60 miesiącach od jej zakończenia lub zawieszenia, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez 6 miesięcy.

Jest jeszcze drugi warunek. Nie możesz wykonywać dla byłego pracodawcy tych samych czynności, które robiłeś dla niego na etacie w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym. Osoba, która była zatrudniona w biurze rachunkowym, przeszła na bezrobocie i teraz chce prowadzić księgi dla tego samego biura jako firma, ulgi nie dostanie.

Rozporządzenie o dofinansowaniu (Dz.U. 2025 poz. 1645) nie wspomina o składkach osoby zakładającej firmę. Warunki dotacji z art. 148 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia dotyczą statusu bezrobotnego i przerwy w działalności, a nie ulg w ZUS. W regulaminie PUP w Gdyni na 2026 r., który sprawdziliśmy, ulgi na start też nie ma.

Ile trwa ulga na start i co płacisz w tym czasie?

Ulga trwa sześć pełnych miesięcy kalendarzowych, a przez ten czas płacisz tylko składkę zdrowotną. Według serwisu biznes.gov.pl miesiąc, w którym zaczynasz w trakcie miesiąca, się nie liczy. Firma założona 7 lutego korzysta z ulgi do 31 sierpnia.

Składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania. Według zestawienia ZUS na 2026 r. przy skali podatkowej i podatku liniowym minimum to 432,54 zł miesięcznie, czyli 9% minimalnego wynagrodzenia 4 806 zł. Przy ryczałcie i przychodzie do 60 000 zł rocznie składka wynosi 498,35 zł.

Zgłoszenie robisz na formularzu ZUS ZZA, tylko do ubezpieczenia zdrowotnego, z kodem tytułu zaczynającym się od 05 40. Masz na to 7 dni od rozpoczęcia działalności. Najprościej zaznaczyć ZZA już we wniosku CEIDG-1, wtedy dane trafią do ZUS razem z rejestracją firmy.

Ulga ma swoją cenę. Przez te miesiące nie przysługuje zasiłek chorobowy ani macierzyński, a okres bez składek emerytalnych nie zwiększa przyszłej emerytury. Z leczenia w NFZ korzystasz normalnie, bo płacisz składkę zdrowotną.

Co po uldze na start: preferencyjne składki przez 24 miesiące

Po uldze możesz przejść na preferencyjne składki, nazywane potocznie małym ZUS-em. Ich podstawa to 30% minimalnego wynagrodzenia, w 2026 r. 1 441,80 zł. Składki społeczne wynoszą wtedy 456,18 zł miesięcznie z dobrowolną składką chorobową albo 420,86 zł bez niej. Funduszu Pracy przy tej podstawie się nie płaci.

Preferencyjne składki trwają 24 miesiące kalendarzowe. ZUS w przewodniku z marca 2026 r. liczy je od rozpoczęcia działalności albo od końca ulgi na start. Kto zacznie od ulgi, może więc płacić obniżone stawki łącznie przez 30 miesięcy.

Do tej ulgi zgłaszasz się z kodem 05 70, po wcześniejszym wyrejestrowaniu z kodu 05 40 na formularzu ZUS ZWUA. Warunki są podobne jak przy uldze na start: 60 miesięcy bez działalności przed startem i zakaz pracy dla byłego pracodawcy w tym samym zakresie.

Jedna decyzja jest nieodwracalna. ZUS uprzedza, że po rezygnacji z ulgi na start i zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych nie wrócisz już do ulgi, nawet jeśli nie wykorzystałeś wszystkich miesięcy.

Dlaczego były przedsiębiorca może dostać dotację, ale nie ulgi?

Bo urząd pracy i ZUS liczą przerwę w działalności inaczej. Art. 148 ust. 1 ustawy o rynku pracy wymaga od bezrobotnego, żeby w ostatnich 12 miesiącach nie prowadził działalności. Ulga na start i preferencyjne składki wymagają przerwy co najmniej 60 miesięcy.

Weźmy kogoś, kto zamknął sklep internetowy trzy lata temu, zarejestrował się w urzędzie pracy i dostał dotację na pracownię krawiecką. Dla urzędu jest w porządku. Dla ZUS nie spełnia warunków ani ulgi na start, ani małego ZUS-u, więc od pierwszego dnia płaci pełne składki.

W 2026 r. pełne składki liczy się od podstawy 5 652 zł. Wynoszą 1 788,29 zł miesięcznie bez chorobowej i 1 926,76 zł z chorobową, razem z Funduszem Pracy i Funduszem Solidarnościowym. Do tego dochodzi składka zdrowotna.

Różnica w pierwszym roku jest duża. Osoba, która zaczyna od 1 stycznia, bierze ulgę na start i przez kolejne 6 miesięcy płaci mały ZUS bez chorobowej, odda w składkach społecznych 2 525,16 zł. Były przedsiębiorca w tym samym okresie zapłaci 21 459,48 zł. Obaj płacą ponadto składkę zdrowotną, przy skali lub liniowym co najmniej 5 190,48 zł za 12 miesięcy, licząc po 432,54 zł.

Mały ZUS plus, czyli składki zależne od dochodu, też raczej nie pomoże. Liczy się go od dochodu z poprzedniego roku działalności, a osoba po trzech latach przerwy takiego roku nie ma.

Czy składki ZUS można zapłacić z dotacji?

Zwykle nie, ale zakaz wynika z regulaminu urzędu, a nie z rozporządzenia. Rozporządzenie z 21 listopada 2025 r. nie wymienia składek wśród wydatków ani zakazów. Robią to urzędy. PUP w Gdyni w zasadach na 2026 r. wprost wyklucza z dotacji „wynagrodzenia, składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy”, a także bieżące koszty prowadzenia firmy, takie jak podatki.

Dotacja z urzędu pracy jest pieniędzmi na zakupy, a nie na utrzymanie. Pełną listę tego, co zwykle da się sfinansować, opisujemy w tekście o kosztach kwalifikowanych w dotacji z PUP.

Składki trzeba więc pokryć z oszczędności albo z pierwszych przychodów. Komisja w urzędzie zobaczy je w biznesplanie, bo to koszt stały od pierwszego miesiąca. Jak ująć go w planie finansowym, pokazujemy na przykładzie biznesplanu do dotacji.

Jak ZUS łączy się z obowiązkiem prowadzenia firmy przez 12 miesięcy?

Ulga na start nie skraca ani nie wydłuża 12 miesięcy wymaganych przez urząd, ale choroba i zawieszenie już tak. Art. 151 ust. 2 ustawy o rynku pracy mówi, że do 12 miesięcy nie wlicza się okresu zawieszenia działalności ani przerw w jej prowadzeniu z powodu choroby lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeśli trwają łącznie ponad 90 dni.

Tu dwa zegary idą w różne strony. Zawieszenie firmy nie zatrzymuje ulgi na start, która biegnie dalej. Zatrzymuje za to licznik 12 miesięcy w urzędzie, a zawieszenie dłuższe niż 6 miesięcy łącznie narusza umowę (art. 151 ust. 1 pkt 4).

Z chorobą jest podobnie. Na uldze na start nie dostaniesz zasiłku chorobowego, a jeśli przerwa przekroczy 90 dni, dłużej będziesz też czekać na koniec obowiązku wobec urzędu. Ochronę na wypadek choroby daje dopiero dobrowolna składka chorobowa po zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, na przykład na małym ZUS-ie. Warto to przemyśleć zwłaszcza przy pracy fizycznej, na przykład w budowlance albo w ogrodnictwie.

Jeśli umowa zostanie naruszona, urząd może żądać zwrotu dotacji. Kiedy dokładnie, opisujemy w tekście o tym, kiedy trzeba zwrócić dotację z urzędu pracy.

Najczęstsze pytania

Czy zaległości w ZUS z dawnej firmy przekreślają dotację?

Mogą. PUP w Gdyni zapisał, że komisja może odmówić dotacji osobie z zaległościami w ZUS z poprzedniej działalności. Jeśli masz z ZUS układ ratalny, urząd wymaga zaświadczenia o niezaleganiu albo dokumentu o rozłożeniu długu na raty.

Do którego dnia płaci się składki do ZUS?

Przedsiębiorca, który płaci składki tylko za siebie, robi to do 20. dnia następnego miesiąca. Jeśli termin wypada w sobotę, niedzielę lub święto, przesuwa się na najbliższy dzień roboczy. Wszystkie składki wpłacasz jednym przelewem na swój numer rachunku składkowego (NRS).

Czy po uldze na start mogę od razu płacić pełny ZUS?

Tak, preferencyjne składki to możliwość, a nie obowiązek. Możesz też zadeklarować podstawę wyższą niż minimalna. Niższe składki oznaczają niższe przyszłe świadczenia, co ZUS podkreśla przy każdej uldze.

Czym są wakacje składkowe?

To jeden wybrany miesiąc w roku bez składek społecznych i na Fundusz Pracy, przy zachowaniu ciągłości ubezpieczenia. Nie obejmują składki zdrowotnej. Według ZUS to jedyna ulga, która nie obniża przyszłych świadczeń, a warunki skorzystania sprawdzisz na stronie ZUS.

Źródła

Akty prawne:

• Ustawa z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1480, art. 18.
• Ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. 2025 poz. 620 ze zm.), art. 147, 148, 151, brzmienie cytowane przez PUP w Lesznie.
• Rozporządzenie MRPiPS z 21 listopada 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1645.

ZUS i administracja:

• Składki przedsiębiorców w 2026 roku, ZUS.
• Przewodnik dla rozpoczynających działalność gospodarczą, ZUS, marzec 2026.
• Ulga na start, biznes.gov.pl.

Regulamin urzędu pracy:

• Zasady przyznawania środków na podjęcie działalności, PUP w Gdyni, 2026.

Ten tekst nie jest poradą prawną ani podatkową. Kwoty składek zmieniają się co roku, a o Twoich ulgach rozstrzyga ZUS. Ogólne zasady dotacji opisujemy na stronie dotacja z urzędu pracy.